In totaal
116.871
steunbetuigingen
 


 

UIT VRIJE WIL


Uit Vrije Wil heeft vanaf februari 2010 actie ondernomen om stervenshulp bij voltooid leven wettelijk mogelijk te maken. Zelfbeschikking en professionele, beroepsmatige hulp zijn daarbij de kernbegrippen. Ook al heeft Uit Vrije Wil veel resultaat geboekt, ons doel hebben wij helaas nog niet bereikt. Het is aan anderen - wellicht een (iets) jongere generatie dan de leden van de initiatiefgroep - om onze inzet voort te zetten.

 

Deze website blijft zo lang als dat zinvol is, in de lucht. Dit om steunbetuigers van het Burgerinitiatief Voltooid Leven, sympathisanten en belangstellenden van de ontwikkelingen op de hoogte te houden. 

 

HET LAATSTE NIEUWS

 

Eindelijk is het langverwachte adviesrapport van de Commissie Schnabel uit. De verwachtingen waren hoog gespannen. Bij lezing van de conclusies en aanbevelingen uit het rapport vallen die bitter tegen.

 

Het rapport is behoudend en bevoogdend. 

 

Behoudend omdat de status quo wordt gepropageerd en geen enkele juridische mogelijkheid wordt geboden voor stervenshulp aan ouderen met een voltooid leven. De roep vanuit de samenleving wordt genegeerd. Erger nog, er is geen constatering van een probleem. De groep mensen waar het om zou gaan "lijkt klein". De adviescommissie is van oordeel dat de Euthanasiewet voldoende ruimte biedt om het merendeel van de 'voltooid-leven'-problematiek te ondervangen. Immers, in veel gevallen van 'voltooid leven' is er sprake van een opeenstapeling van ouderdomsklachten, die samen met verlies-ervaringen op andere terreinen tot ondraaglijk en uitzichtloos lijden in de zin van de Euthanasiewet aanleiding kan geven. Er is geen aanwijzing in de literatuur gevonden om de groep voltooid leven op te sporen.


Hoe groot deze 'kleine groep' is, was moeilijk om te kwantificeren, zei voorzitter Schnabel tijdens de persconferentie. Een verbijsterende conclusie van een commissie die ander half jaar op de problematiek heeft gestudeerd.

 

Het rapport is bevoogdend omdat aan het monopolie van de artsen en de artsenfederatie KNMG niet wordt getornd. Alleen artsen mogen euthanasie en hulp bij zelfdoding verlenen. Daarbij blijft gelden dat de arts ervan overtuigd moet zijn dat er sprake is van ondraaglijk en uitzichtloos lijden. Inwilliging van een verzoek tot euthanasie is derhalve zeer afhankelijk van de goedkeuring van een arts. Als men daarbij beseft dat 48% van de artsen terughoudend is en 7% weige-raar, dan is de drempel zeer hoog. Schnabel vindt dat het voor artsen ook een moeilijke beslissing moet blijven en dat ze het niet te vaak moeten doen. Het is dus niet vreemd dat velen voor zelfbeschikking kiezen, ook als daar hulp bij nodig is.  

 

Het rapport is ook nog eens onvolledig en inhoudelijk onjuist. Het burgerinitiatief voltooid leven wordt niet genoemd terwijl dit initiatief toch mede aanleiding was tot instelling van de commissie. Een verwijzing naar het ingediende wetsvoorstel van Uit Vrije Wil valt nergens te bespeuren. Onjuist is hoe de commissie - ook wel Commissie van Wijzen genoemd - met het begrip eenzaamheid als onderdeel van voltooid leven omspringt. Zij verwart existentiële eenzaamheid met sociale eenzaamheid. 

 

Ter voorkoming van het ervaren van een 'voltooid leven' heeft de commisie een aantal aandachtspunten geformuleerd. Meer zorg en aandacht voor deze ouderen zouden de eenzaamheid kunnen terugdringen. Hier wordt ervan uitgegaan dat de eenzaamheid bij voltooid leven een sociale eenzaamheid zou zijn. Dit is niet het geval. Deze ouderen hebben vaak contacten, ook met de kinderen en kleinkinderen, maar het lijden zit diep van binnen. De verbinding met de wereld is kwijtgeraakt in de maalstroom van het soms pijnlijke verouderingsproces.

 

In Nieuwsuur van 4 februari noemde Yvonne van Baarle het een 'flutrapport', waar ze eigenlijk ook heel blij mee was omdat de Tweede Kamer nu wel met een eigen initiatief zou komen.

 

Wij wachten af.


Hieronder wordt u in de eerste plaats geïnformeerd over de resultaten van Uit Vrije Wil tot nu toe. Vervolgens wordt uiteengezet dat de drie wegen voor hulp bij voltooid leven thans door de politiek geblokkeerd zijn. Tenslotte krijgt u inzicht in de acties die geleid hebben tot de positie van Uit Vrije Wil in het debat en de positieve gevolgen daarvan.

 

DE VERDIENSTEN VAN UIT VRIJE WIL

 

Het Burgerinitiatief Voltooid Leven waarvan de start op 10 februari 2010 plaatsvond, heeft veel los gemaakt. 116.871 personen onderschreven in zeer korte tijd de volgende doelstelling: De legalisatie van stervenshulp aan ouderen die hun leven voltooid achten. Dit op hun nadrukkelijk verzoek en onder voorwaarden van zorgvuldigheid en toetsbaarheid.

 

Met voldoening kunnen wij terugkijken op de volgende resultaten:

 

-       De maatschappelijke discussie heeft geleid tot een toename van het maatschappelijk draagvlak;

-       Het taboe op praten en schrijven over het sterven en de dood is doorbroken;

-       Het onderwerp ouderen die hun leven voltooid achten staat op de politieke agenda;

-       De artsenorganisatie KNMG is door Uit Vrije Wil tot een ruimer standpunt gebracht;

-       De Commissie van Wijzen die Minister Schippers heeft ingesteld, ligt in het verlengde van de door Uit Vrije Wil bepleite Staatscommissie Voltooid leven.

 

DRIE WEGEN VOOR HULP BIJ VOLTOOID LEVEN GEBLOKKEERD

 

Ouderen met voltooid leven staan volledig in de kou als zij om hulp vragen. Drie wegen voor hulp bij voltooid leven worden geblokkeerd:

 

  1. De Euthanasiewet;
  2. De wet Stervenshulp aan ouderen van Uit Vrije Wil;
  3. De weg die Albert Heringa heeft gevolgd.

 

Ad 1.

Iemand helpen bij de geboorte is geen probleem, maar wanneer hulp gevraagd wordt bij het zelfgewilde einde laat de arts het afweten. Bovendien is het niet meer van deze tijd om de arts een bepalende rol te geven in de zorgvuldigheidseis 'uitzichtloos en ondraaglijk' lijden. 


Wél heeft de KNMG onder druk van Uit Vrije Wil haar standpunt over de reikwijdte van de Euthanasiewet verruimd. Een optelsom aan ouderdomskwalen, zonder dat één van deze kwalen fataal hoeft te zijn, valt nu ook binnen deze wet. Hiernaar verwijst het gerechtshof in Arnhem ook wanneer het zegt dat de noodtoestand, zoals die waarop Heringa zich beriep, niet snel meer zal voorkomen. Immers, thans zou de Euthanasiewet wél open staan voor de stervenswens van Heringa's moeder, zo is de redenering. Bij weigering van de huisarts is er altijd nog de Levenseindekliniek als waardige achtervang. Bijkomstigheid is dat deze uitspraak tevens niets meer heel laat van het arrest Brongersma. 


Het verbrede standpunt van de KNMG is een hele verbetering, maar voltooid leven is nu eenmaal geen medische kwestie. Willen sterven is geen ziekte, maar een normale geestelijke ontwikkeling bij veel oude mensen. De wens om te sterven is van existentiële betekenis en eigenlijk zou een arts er niet voor moeten terugdeinzen zijn kennis en kunde ook in dit geval aan te wenden. Als de artsenfederatie de vereiste van een medische grondslag blijft volhouden, dan zal een andere (wettelijke) weg moeten worden ingeslagen.

 

Ad2.

Uit Vrije Wil heeft een proeve van wet gemaakt om aan te tonen hoe hulp bij voltooid leven wettelijk geregeld kan worden. Het kabinet en de meerderheid van de Tweede Kamer wijzen het burgerwetsvoorstel echter af. Zie verderop in dit verslag.

 

De proeve van wet van Uit Vrije Wil verduidelijkt de handelwijze. Volgens deze wet toetst een opgeleide, BIG-geregistreerde stervenshulpverlener of een vraag om hulp bij zelfdoding vrijwillig, weloverwogen en duurzaam is. ‘Uitzichtloos en ondraaglijk lijden’ is geen criterium voor beoordeling door anderen, de oudere bepaalt dat zelf. De hulpverlener biedt de oudere vervolgens professionele ondersteuning en hulp. Ook reikt zij/hij het dodelijke middel aan. Dit alles is omkleed met veel waarborgen voor zorgvuldigheid en toetsbaarheid. Uit Vrije Wil pleit niet voor vrije verkrijgbaarheid van euthanatica. Dat vindt zij maatschappelijk onaanvaardbaar.

 

Ad3.

De weg die Albert Heringa heeft gevolgd door zijn moeder Moek hulp bij zelfdoding te verlenen, is de derde geblokkeerde weg. Heringa is weliswaar vrijgesproken, maar de strafbaarheid van hulp bij zelfdoding blijft overeind. Voor Heringa gold volgens het gerechtshof een noodtoestand, omdat in 2008 de euthanasiepraktijk nog niet kon beschikken over het vernieuwde standpunt van de KNMG uit 2011 waarbij een opeenstapeling van ouderdomskwalen ook als euthanasiegrond binnen de Euthanasiewet voldoet. 

 

Of deze weg begaanbaar moet worden is de vraag. Grootste probleem daarbij is de oncontroleerbaarheid van de hulp wanneer artikel 294, lid 2 uit het Wetboek van Strafrecht geschrapt gaat worden. Hulp is niet zondermeer ‘goed’. Er kunnen economische en emotionele motieven aan ten grondslag liggen als familie, vrienden of buren de hulpverlener worden. Bovendien speelt onkunde, het ontbreken van de nodige kennis bij het toedienen van dodelijke middelen, een rol. Het kan ernstig fout gaan. Voor Uit Vrije Wil telt zwaar de zorgvuldigheid van onafhankelijke en deskundige hulp; familieleden krijgen daarin bij het levenseinde van naasten geen betwistbare rol. Wél kunnen zij naast de stervenshulpverlener voor hun dierbare tot het einde toe van liefdevolle betekenis zijn.

 

DE CONCRETE GESCHIEDENIS VAN UIT VRIJE WIL

 

Uit Vrije Wil kwam met een reuze klap binnen. Tien dagen na de persconferentie in Nieuwspoort en de lancering van de website op 10 februari 2010 waren al de voor het burgerinitiatief benodigde 40.000 steunbetuigingen binnen. Uiteindelijk werden op 18 mei 2010 116.871 (schriftelijke en digitale) steunbetuigingen bij de Tweede Kamer ingediend.

 

Van begin af aan heeft een initiatiefgroep van min of meer bekende Nederlanders de kar getrokken. Ouderen die voor ouderen opkomen en zich verdienstelijk hebben gemaakt in de politiek, kunst en cultuur, de media, de gezondheidszorg en de wetenschap. De Initiatiefgroep Uit Vrije Wil heeft bestaan uit:

 

Hedy d’Ancona, Yvonne van Baarle, Wouter Beekman, Frits Bolkestein, Mies Bouwman, Marie-José Grotenhuis, Eylard van Hall, Jit Peters, Milly van Stiphout-Croonenberg, Theo Strengers, Eugène Sutorius, Dick Swaab, Katuscha Tellegen, Jan Terlouw, Paul van Vliet.

 

Omdat een burgerinitiatief voor behandeling in de Tweede Kamer een uitgewerkt voorstel moest zijn, heeft de initiatiefgroep een proeve van wet gemaakt. Eugène Sutorius en Jit Peters namen het voortouw. Dit wetsvoorstel diende als uitgangspunt voor de hoorzitting van de commissies voor Veiligheid en Justitie en voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport op 16 februari 2011 waarin leden van de initiatiefgroep de gelegenheid kregen de voorgestane maatregelen te verduidelijken. 

 

Vervolgens werden op 18 mei 2011 rondetafelgesprekken gevoerd met ethici, wetenschappers, relevante organisaties, publicisten en ervaringsdeskundigen.

 

In de aanloop naar het Kamerdebat heeft ook de NVVE zich niet onbetuigd gelaten. Zij promootte de website Geachtekamerleden.nl waarop 4200 burgers reageerden met vaak schrijnende verhalen over de dood van een geliefd persoon. Op 17 januari 2012 kregen de woordvoerders ethiek van de politieke partijen 1000 geselecteerde, gebundelde verhalen over voltooid leven als petitie aangereikt.

 

Het burgerinitiatief werd in de Tweede Kamer uiteindelijk plenair behandeld op 8 maart 2012. Dat was een bijzondere gebeurtenis. Het NOS-journaal besteedde er uitvoerig aandacht aan. Ook voor de leden van de Tweede Kamer was het buitengewoon. Zo vaak komt het niet voor dat een burgerinitiatief op de agenda staat.

 

Door de aangenomen motie-Klijnsma werd bepaald dat het burgerinitiatief betrokken zou worden in de kabinetsreactie op de tweede evaluatie van de Euthanasiewet. Het burgerinitiatief was dus behandeld, maar kwam toch ook weer terug.

 

Op 30 september 2013 kreeg Uit Vrije Wil voor het laatst de gelegenheid haar standpunt in de Tweede Kamer toe te lichten. Dat was in een rondetafelgesprek dat de Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport hield over de tweede evaluatie van de Euthanasiewet en de kabinetsreactie daarop. Uit de voorliggende kamerstukken kwam het volgende naarvoren. 

 

Het kabinet is van mening dat er na jarenlange discussie een evenwicht is gevonden voor het handelen rond het levenseinde. (Uit Vrije Wil deelt deze mening in het geheel niet, want de discussie is nog nooit zo hoog opgelaaid.) De hoofdredenering om het wetsvoorstel van Uit Vrije Wil af te wijzen is echter dat het zich niet goed zou verhouden tot het huidige stelsel. (In het position paper van Uit Vrije Wil wordt dat weerlegd.)


Onder het motto 'Waar een wil is, is een weg' drong Uit Vrije Wil er bij die gelegenheid ten slotte op aan om - als het niet anders kan - een Staatscommissie Voltooid Leven in te stellen. "Dat betekent wél uitstel, maar u geeft ouderen met een voltooid leven in ieder geval hoop op een oplossing."


Hiermee is een einde gekomen aan Uit Vrije Wil en het door haar geïnitieerde burgerinitiatief. Ons doel - een veilige hulpverlenersroute voor oude mensen van 70 jaar en ouder die hun leven voltooid achten - is nog niet bereikt, maar de initiatiefleden zijn ervan overtuigd: het komt! 

 


Deze site wordt voor onbepaalde tijd aangehouden teneinde belangrijk nieuws en toekomstige ontwikkelingen met u te kunnen delen. (Update 5 februari 2016)

 

 

 

 

 

Deel deze site met uw relaties: