In totaal
116.871
steunbetuigingen
 
LAATSTE NIEUWS

Uit Vrije Wil wordt wet. Dat is de boodschap die het VVD-PvdA-kabinet uitdraagt in de brief van 12 oktober 2016 gericht aan de Tweede Kamer getiteld 'Kabinetsreactie en visie Voltooid Leven'. Daarmee legt het Kabinet het rapport van de Adviescommissie Voltooid Leven naast zich neer en komt het met een voorstel tot wetgeving voor stervenshulp aan ouderen met een voltooid leven. Deze wet is bedoeld naast de Euthanasiewet. 

Op 26 oktober vond in een plenaire vergadering van de Tweede Kamer het debat over de Kabinetsreactie plaats met de Ministers Schippers en Van der Steur. De meerderheid van de Tweede Kamer (PvdA, VVD, D66, GroenLinks, 50 Plus) heeft er mee ingestemd dat nu verder aan een wet gewerkt kan worden. PVV en SP twijfelden, de christelijke partijen (CU, SGP, CDA) waren fel tegen en omarmden het rapport Schnabel. Daarmee gaven zij wél aan dat de Euthanasiewet goed functioneert. En dat is weer winst.


UIT VRIJE WIL


Dit is groot nieuws. Ook al is een wetstekst nog niet voorhanden, dit Kabinetsstandpunt is niet meer weg te poetsen. De maatschappelijke discussie is in alle hevigheid (opnieuw) losgebarsten en de eerste enquetes wijzen uit dat een meerderheid van de bevolking deze nieuwe regeling ondersteunt.


Uit Vrije Wil heeft al vanaf februari 2010 actie ondernomen. Het doel was legalisatie van stervenshulp aan ouderen die hun leven voltooid achten. Dit op hun nadrukkelijk verzoek en onder voorwaarden van zorgvuldigheid en toetsbaarheid. Het door Uit Vrije Wil georgani-seerde burgerinitiatief voltooid leven heeft de artsenorganisatie KNMG tot een ruimer standpunt gebracht en het onderwerp op de politieke agenda gezet. Toen Uit Vrije Wil zich eind 2013 als actiegroep ophief, was weliswaar veel resultaat geboekt, maar het doel was nog niet bereikt. Nu maken politieke partijen zich sterk en tekent zich een meerderheid in de Tweede Kamer af.


HOE IS DIT ZO GEKOMEN


Op instigatie van de VVD-fractie in de Tweede Kamer is naar aan-leiding van de tweede evaluatie van de Euthanasiewet de Adviescommissie Voltooid Leven - naar zijn voorzitter ook wel Commissie Schnabel genoemd - ingesteld. Uit Vrije Wil had daar eerder al op aangedrongen in een rondetafelgesprek van de Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport op 30 september 2013. De adviescommissie kreeg de opdracht te adviseren over de juridische mogelijkheden en de maatschappelijke dilemma's met betrekking tot hulp bij zelfdoding aan mensen die hun leven voltooid achten. Maar het rapport Schnabel dat op 4 februari 2016 werd uitgebracht, rapporteerde slechts over de juridische onmogelijk-heden. Dat schoot velen in het verkeerde keelgat. Bepleit werd een status quo terwijl de tijdgeest en de toekomstvisie al veel verder waren. D66 kondigde meteen aan dit jaar nog met een eigen initiatiefwetsvoorstel te komen. Het Kabinet deed er iets langer over zijn reactie op het rapport kenbaar te maken. Een aangenomen motie op het VVD voorjaarscongres heeft de druk dat er een wet moest komen, nog vergroot. Het was Minister Schippers die als eerste de Kabinetsreactie op het rapport Schnabel in Nieuwsuur van 12 oktober jl. naar buiten bracht. Zij vond het een degelijk rapport en had het echt stuk gelezen, maar was wél tot een andere conclusie gekomen.


DE KRITIEK OP HET RAPPORT SCHNABEL


Waarom was het commentaar op het rapport van de Adviescommissie Voltooid Leven zo afwijzend? Dat valt te verklaren uit de hieronder opgesomde conclusies die ons inziens de Kabinetsreactie als het ware uitlokten.


Er is geen aanleiding voor juridische wijzigingen. De Euthanasiewet functioneert goed. De adviescommissie beveelt aan de bestaande reikwijdte van de wet beter bekend te maken, zowel bij patiënten en hun naasten als bij artsen. Verder gaan dan dat hoeft niet.

De groep waar het om gaat, lijkt klein. De Euthanasiewet biedt voldoende ruimte om het merendeel van de 'voltooid leven'-problematiek te ondervangen, stelt de adviescommissie. Hoe klein de groep is die over de rand valt, wordt niet nader onderzocht of gekwantificeerd.

Een visie op de toekomst ontbreekt. Dat ouderen steeds ouder worden staat onomstotelijk vast. Iedereen heeft daar in zijn eigen omgeving mee te maken. Prognoses over de vergrijzing in de samenleving ontbreken in het rapport.

Het ervaren van een voltooid leven valt te voorkomen. Aandachts-punten zijn eenzaamheid bestrijden en zelfredzaamheid vergroten. De vraag is of deze aandachtspunten wel op voltooid leven slaan. De adviescommissie geeft zelf als definitie van mensen met een voltooid leven dat zij veelal op leeftijd zijn, naar hun eigen oordeel geen levensperspectief meer hebben en dat zij als gevolg daarvan een persisterende, actieve doodswens ontwikkelend hebben.


DE KABINETSREACTIE


De complete tekst is te vinden onder de button Kabinetsreactie. Hieronder volgen enkele alinea's uit de brief die het waarom en hoe van het voorgestane wetsvoorstel verduidelijken.


Het rapport Schnabel geeft goede inzichten in wat er kan, en hoe de bestaande wettelijke mogelijkheden ingezet kunnen worden. Er is een duidelijk afgebakend kader voor de actieve levensbeëidiging op verzoek, bij mensen die met een duidelijke medische grondslag uitzichtloos en ondraaglijke lijden. Voor mensen die een wens hebben om te sterven omdat zij hun leven als voltooid beschouwen, omdat zij lijden ten gevolge van bijvoorbeeld het verlies van partner en dierbaren, verlies van zinvolle contacten, door vermoeidheid en apathie zonder dat daarvoor een medische grondslag is aan te wijzen, biedt deze wet echter geen oplossing. 


De vraag is hoe om te gaan met de groeiende wens van mensen om als het leven voor hen ondraaglijk is geworden hun leven op waardige wijze en op een zelfgekozen moment te kunnen beëindigen. Het kabinet is van mening dat het verzoek om hulp van deze groep mensen een legitiem verzoek is. Door alle medisch technologische ontwikkelingen worden mensen steeds ouder. Dat is voor veel mensen fijn, maar niet voor iedereen. Er zijn in deze groep ook mensen die vinden dat het voor hen genoeg is geweest en voor wie iedere dag een dag is waarop ze wachten op de dood. Deze mensen vragen een manier waarop zij op een waardige manier hun leven kunnen beëindigen.


Verruiming van de Euthanasiewet om de groep mensen die lijdt aan het leven zonder medische grondslag tegemoet te komen, is onwenselijk omdat de grondslag van hun doodswens fundamenteel anders is. Bij mensen met een voltooid leven en een daaruit voortvloeiende doodswens is geen sprake van een medische grondslag voor het uitzichtloze en ondraaglijke lijden. Voor hen kan het leven overigens evenzeer ondraaglijk en uitzichtloos zijn, maar het medische aspect speelt hierin geen, of een ondergeschikte rol. Een medisch oordeel van een arts en een daaruit volgend conflict van plichten dat handelen van de arts rechtvaardigt, is in deze gevallen niet aan de orde.


In de discussie omtrent hulp bij zelfdoding bij een voltooid leven is de vraag dus of het nog wenselijk is te verhinderen dat de benodigde hulp wordt gegeven. Het kabinet is van mening dat het niet alleen een taak van de arts is om barmhartig te handelen, maar ook van de overheid om barmhartigheid te tonen daar waar het gaat om het maken van ruimte voor de eigen keuze van mensen voor wie het leven voltooid is, die uitzichtloos lijden aan het leven zelf en die dat leven weloverwogen willen beëindigen.


De visie van het kabinet is om niet alleen dit recht op autonomie te erkennen, maar het ook vorm te geven, zodat recht gedaan kan worden aan de legitieme en groeiende wensen van mensen in de samenleving die ook aandacht verdient.


In 2011 is uit het burgerinitiatief voltooid leven van Uit Vrije Wil een proeve van wet voortgevloeid, de 'Wet toetsing stervenshulp aan ouderen'. Een meerderheid van de Tweede Kamer was toentertijd van mening dat er eerst een brede maatschappelijke discussie gevoerd moest worden over dit complexe onderwerp. Op basis van de discussie van de afgelopen jaren meent het huidige kabinet dat in die gevallen, waarin sprake is van een consistente, weloverwogen, actieve wens tot levensbeëindiging op grond van uitzichtloos en ondraaglijk lijden aan het leven zonder medische grondslag, ruimte gemaakt zou moeten worden voor autonomie, door in die gevallen de belemmeringen die de wet nu opwerpt om hulp te krijgen, weg te nemen. Dit vraagt om een apart wettelijk kader.


VAN BELANG BIJ VERDERE UITWERKING


Grosso modo zijn gezien de Kabinetsreactie de volgende uitgangspunten bij de uitwerking van een wetsvoorstel essentieel. Zo is de consistentie, de vrijwiligheid en weloverwogenheid van een verzoek het vertrekpunt. De zorgvuldige begeleiding daarbij wordt in handen gegeven van een nieuwe beroepsgroep bestaande uit stervenshulpverleners die een kopstudie op een medische opleiding hebben gevolgd. Gekozen wordt voor disciplines met een medische achtergrond - verpleegkundigen, artsen - om daarmee te borgen dat wordt uitgesloten dat de stervenswens een gevolg is van een medische aandoening, zoals bijvoorbeeld depressie. 


Na de beoordeling dat het verzoek om hulp bij zelfdoding aan de vereiste criteria voldoet, kunnen de benodigde middelen via de apotheker beschikbaar worden gesteld. Het uitschrijven van het recept voor de middelen zou kunnen gebeuren door de stervenshulpverlener een speciale bevoegdheid daartoe te geven.


EINDCONCLUSIE


Uit de Kabinetsreactie, waaruit hierboven belangrijke passages zijn gelicht, blijkt duidelijk dat voor de nieuwe wet, die aanvullend op en naast de huidige systematiek geplaatst zal worden, hetzelfde stramien wordt gevolgd als bij de Euthanasiewet het geval is. Ook de 'Wet toetsing stervenshulp aan ouderen' van Uit Vrije Wil hield zich daaraan. Interessant is dat het kabinet - omdat autonomie in beginsel iedereen toekomt - de autonomie voor de keuze om het leven te willen beëidigen om die reden niet beperkt tot ouderen. Maar omdat de groeiende wens tot het zelfgekozen levenseinde vooral voorkomt bij mensen op leeftijd, ligt het voor de hand om een nieuw systeem te beperken tot mensen die een bepaalde leeftijd hebben bereikt. Het kabinet noemt geen leeftijd. Uit Vrije Wil koos voor oude mensen van 70 jaar en ouder. Het is aan de politiek om over leeftijd een verstandige beslissing te nemen.


DE CONCRETE GESCHIEDENIS VAN UIT VRIJE WIL

 

Uit Vrije Wil kwam met een reuze klap binnen. Tien dagen na de persconferentie in Nieuwspoort en de lancering van de website op 10 februari 2010 waren al de voor het burgerinitiatief benodigde 40.000 steunbetuigingen binnen. Uiteindelijk werden op 18 mei 2010 116.871 (schriftelijke en digitale) steunbetuigingen bij de Tweede Kamer ingediend.

 

Van begin af aan heeft een initiatiefgroep van min of meer bekende Nederlanders de kar getrokken. Ouderen die voor ouderen opkomen en zich verdienstelijk hebben gemaakt in de politiek, kunst en cultuur, de media, de gezondheidszorg en de wetenschap. De Initiatiefgroep Uit Vrije Wil heeft bestaan uit:

 

Hedy d’Ancona, Yvonne van Baarle, Wouter Beekman, Frits Bolkestein, Mies Bouwman, Marie-José Grotenhuis, Eylard van Hall, Jit Peters, Milly van Stiphout-Croonenberg, Theo Strengers, Eugène Sutorius, Dick Swaab, Katuscha Tellegen, Jan Terlouw, Paul van Vliet.

 

Omdat een burgerinitiatief voor behandeling in de Tweede Kamer een uitgewerkt voorstel moest zijn, heeft de initiatiefgroep een proeve van wet gemaakt. Eugène Sutorius en Jit Peters namen het voortouw. Dit wetsvoorstel diende als uitgangspunt voor de hoorzitting van de commissies voor Veiligheid en Justitie en voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport op 16 februari 2011 waarin leden van de initiatiefgroep de gelegenheid kregen de voorgestane maatregelen te verduidelijken. 

 

Vervolgens werden op 18 mei 2011 rondetafelgesprekken gevoerd met ethici, wetenschappers, relevante organisaties, publicisten en ervaringsdeskundigen.

 

(Terzijde, maar van groot belang: in juni van datzelfde jaar bracht de KNMG een rapport uit waarin deze artsenfederatie aangaf onder druk van Uit Vrije Wil haar standpunt te verruimen. Voortaan kon ook een niet-lineaire optelsom van medische en niet-medische problemen, die dikwijls elk op zich niet levensbedreigend of fataal zijn, leiden tot uitzichtloos en ondraaglijk lijden in de zin van de Euthanasiewet. Vrij vertaald: een stapeling van ouderdomsklachten is voortaan ook een valide grond voor euthanasie.)

 

In de aanloop naar het Kamerdebat heeft ook de NVVE zich niet onbetuigd gelaten. Zij promootte de website Geachtekamerleden.nl waarop 4200 burgers reageerden met vaak schrijnende verhalen over de dood van een geliefd persoon. Op 17 januari 2012 kregen de woordvoerders ethiek van de politieke partijen 1000 geselecteerde, gebundelde verhalen over voltooid leven als petitie aangereikt.

 

Het burgerinitiatief werd in de Tweede Kamer uiteindelijk plenair behandeld op 8 maart 2012. Dat was een bijzondere gebeurtenis. Het NOS-journaal besteedde er uitvoerig aandacht aan. Ook voor de leden van de Tweede Kamer was het buitengewoon. Zo vaak komt het niet voor dat een burgerinitiatief op de agenda staat.

 

Door de aangenomen motie-Klijnsma werd bepaald dat het burgerinitiatief betrokken zou worden in de kabinetsreactie op de tweede evaluatie van de Euthanasiewet. Het burgerinitiatief was dus behandeld, maar kwam toch ook weer terug.

 

Op 30 september 2013 kreeg Uit Vrije Wil voor het laatst de gelegenheid haar standpunt in de Tweede Kamer toe te lichten. Dat was in een rondetafelgesprek dat de Commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport hield over de tweede evaluatie van de Euthanasiewet en de kabinetsreactie daarop. Uit de voorliggende kamerstukken kwam het volgende naarvoren. 

 

Het kabinet is van mening dat er na jarenlange discussie een evenwicht is gevonden voor het handelen rond het levenseinde. (Uit Vrije Wil deelt deze mening in het geheel niet, want de discussie is nog nooit zo hoog opgelaaid.) De hoofdredenering om het wetsvoorstel van Uit Vrije Wil af te wijzen is echter dat het zich niet goed zou verhouden tot het huidige stelsel. (In het position paper van Uit Vrije Wil wordt dat weerlegd.)


Onder het motto 'Waar een wil is, is een weg' drong Uit Vrije Wil er bij die gelegenheid ten slotte op aan om - als het niet anders kan - een Staatscommissie Voltooid Leven in te stellen. "Dat betekent wél uitstel, maar u geeft ouderen met een voltooid leven in ieder geval hoop op een oplossing."


Hiermee is een einde gekomen aan Uit Vrije Wil en het door haar geïnitieerde burgerinitiatief. Ons doel - een veilige hulpverlenersroute voor oude mensen van 70 jaar en ouder die hun leven voltooid achten - is nog niet bereikt, maar de initiatiefleden zijn ervan overtuigd: het komt!


Dit schreef Uit Vrije Wil toen zij zich ophief. Het Kabinet Rutte II heeft nu het initiatief genomen om de voorgestane wettelijke regeling tot stand te brengen. Dit betekent een ethische vernieuwing die past in de Nederlandse traditie.


Deze site wordt voor onbepaalde tijd aangehouden teneinde belangrijk nieuws en toekomstige ontwikkelingen met u te kunnen delen. De informatie wordt verstrekt door Yvonne van Baarle, bedenker van Uit Vrije Wil en initiatiefneemster van het Burgerinitiatief Voltooid Leven. (Update 28 oktober 2016)

 

 

 

 

 

Deel deze site met uw relaties: